Discovered Queer Desires: Rereading Same-Sex Sexuality from Finnish and Estonian Life Stories of the 1990s
Abstract
This article analyzes same-sex desires in life-story collections from Finland and Estonia in the 1990s. Finnish sociologists compiled the collections by using open calls for writings. Sexuality was described in these calls in a gender-neutral manner, creating space for contributors to discuss both same-sex and heterosexual experiences and feelings.
Although many of the life-story writers lived predominately heterosexual lives and did not identify as gays, lesbians or bisexuals, they revealed their own same-sex desires as well as those of others. These authors used the concept of homosexuality to understand others around them, with the Finnish writers constructing their heterosexual self by drawing the line at homosexuality.
Due to the framework adopted by the researchers who organized the calls, referred to here as the gender-neutral equality paradigm, these descriptions of same-sex desires were marginalized when the collections were later consulted by scholars because the focus was predominately on heterosexual experiences. This article rereads these collections and analyzes the glimpses of same-sex desires, offering them as an access to less discussed, marginal queer pasts.
References
Bergman, Solveig. The Politics of Feminism: Autonomous Feminist Movements in Finland and West Germany from the 1960s to the 1980s. Åbo: Åbo Akademi University Press, 2002.
Boyd, Nan Alamilla. "Who is the Subject? Queer Theory Meets Oral History." Journal of the History of Sexuality 17, no. 2 (2008): 177−189.
Cook, Matt. "'Archives of Feeling': The AIDS Crisis in Britain 1987." History Workshop Journal 83, no. 1 (2017): 51−78.
Ericksen, Julia A. and Sally A. Steffen. Kiss and Tell: Surveying Sex in the Twentieth Century. Cambridge, Massachusetts: Harvard University Press, 1999.
Fingerroos, Outi and Riina Haanpää. "Fundamental Issues in Finnish Oral History Studies." Oral History 40, no. 2 (Oct 1, 2012): 81−92.
Haavio-Mannila, Elina. "Seksuaalsed tavad ja hoiakud Eestis." In Seksuaalsus Eestis. Ajalugu. Tänapäev. Arengud, edited by Poolamets, Olev, Elina Haavio-Mannila, Osmo Kontula and Kai Haldre, 101−231. Tallinn: Eesti Akadeemiline Seksoloogia Selts, 2006.
Haavio-Mannila, Elina, Osmo Kontula, and Anna Rotkirch. Sexual Lifestyles in the Twentieth Century: A Research Study. New York: Palgrave Macmillan, 2002.
Haavio-Mannila, Elina and J. P. Roos. "Pidättyvyyden polven naisten Ja miesten rakkaustyylejä." In Liikkuvat erot: Sukupuoli elämäkertatutkimuksessa, edited by Hyvärinen, Matti, Eeva Peltonen and Anni Vilkko. Tampere: Vastapaino, 1998.
Haavio-Mannila, Elina, Anna Rotkirch, and Osmo Kontula. "Contradictory Trends in Sexual Life in St. Petersburg, Estonia, and Finland." In Sexuality and Gender in Postcommunist Eastern Europe and Russia, edited by Štulhofer, Aleksandar and Theo Sandford, 317−363. New York & London & Oxford: Haworth Press, 2005.
Heimo, Anne. "Nordic-Baltic Oral History on the Move." Oral History 44, no. 2 (2016): 37−58.
Hinrikus, Rutt. "Deportation, Siberia, Suffering, Love. The Story of Heli." In She Who Remembers Survives: Interpreting Estonian Women's Post-Soviet Life Stories, edited by Kirss, Tiina, Ene Kõresaar and Marju Lauristin, 62−88. Tartu: Tartu University Press, 2004.
Hinrikus, Rutt. Kahe vahel: Artikleid kirjandusest ja elulugudest. EKLA töid kirjandusest ja elulugudest. Tartu: Eesti Kirjandusmuuseumi Teaduskirjastus, 2016.
Howard, John. Men Like That: A Southern Queer History. Chicago: University of Chicago Press, 2001.
Irvine, Janice M. Disorders of Desire: Sexuality and Gender in Modern American Sexology. Health, Society, and Policy. Philadelphia: Temple University Press, 1990.
Jaago, Tiiu. "Pärimuslik ajalugu elulugudes." In Ruti raamat. Artikleid, lugusid ja mälestusi. Pühendusteos Rutt Hinrikusele 7.05.2006., edited by Kronberg, Janika and Sirje Olesk, 91−108. Tartu: Eesti Kirjandusmuuseum, 2006.
Juvonen, Tuula. Kaapista kaapin päälle: Homoseksuaaliset ihmiset ja heidän oikeutensa edustuksellisessa politiikassa. Tampere: Vastapaino, 2015.
Juvonen, Tuula. "Niin makaa kuin petaa: Lomaketutkimuksen ongelmat ja homoseksuaalisuus suomalaisissa seksitutkimuksissa." Sosiologia 39, no. 4 (2002a): 309−321.
Juvonen, Tuula. Varjoelämää ja julkisia salaisuuksia. Tampere: Vastapaino, 2002b.
Kaartinen, Auli, Marjaana Kurkinen, Outi Malinen, and Johanna Pakkanen. Toisenlaisia naisia: Elämäntarinoita. Helsinki: Meikänainen, 1992.
Kangasvuo, Jenny. "Suomalainen biseksuaalisuus: Käsitteen ja kokemuksen kulttuuriset ehdot." Oulun yliopisto, 2014.
Karusoo, Merle. Kui ruumid on täis: Eesti rahva elulood teatritekstides 1982−2005. Tallinn: Varrak, 2008.
Karusoo, Merle. Kured läinud, kurjad ilmad. Tartu: Eesti Kirjandusmuuseum, Eesti Elulood, 1997.
Kaskisaari, Marja. Kyseenalaiset subjektit: Tutkimuksia omaelämäkerroista, heterojärjestyksestä ja performatiivisuudesta. SoPhi. Jyväskylä: Jyväskylän yliopisto, 2000.
Kaskisaari, Marja. "Rakkauden täyttymys: Seksuaaliset erot ja romanttinen rakkaus." In Liikkuvat erot: Sukupuoli elämäkertatutkimuksessa, edited by Hyvärinen, Matti, Eeva Peltonen and Anni Vilkko, 273−309. Tampere: Vastapaino, 1998.
Kaskisaari, Marja. "Seksiä seksin vuoksi." Naistutkimus 9, no. 3 (1996): 72−74.
Kontula, Osmo and Elina Haavio-Mannila. Intohimon hetkiä: Seksuaalisen läheisyyden kaipuu ja täyttymys omaelämäkertojen kuvaamana. Porvoo: WSOY, 1997.
Kontula, Osmo and Elina Haavio-Mannila. Matkalla intohimoon: Nuoruuden hurma ja kärsimys seksuaalielämäkertojen kuvaamana. Porvoo: WSOY, 1995.
Kontula, Osmo and Elina Haavio-Mannila. Suomalainen seksi: Tietoa suomalaisten sukupuolielämän muutoksesta. Porvoo: WSOY, 1993.
Kõresaar, Ene and Kirsti Jõesalu. "Post-Soviet Memories and ‘memory Shifts’ in Estonia." Oral History 44, no. 2 (2016): 47−58.
Kruuspere, Piret. "Omaeluloolisus Eesti teatris Merle Karusoo lavastustest." Methis: Studia Humaniora Estonica 5−6, (2010): 131−142.
Kurvet-Käosaar, Leena. "'Not Much Love Lost between Me and My Husband’: Love in Estonian Women’s Life-Stories of the Soviet Period." In The Soviet Past in the Post-Socialist Present. Methodology and Ethics in Russian, Baltic and Central European Oral History and Memory Studies, edited by Ilic, Melanie and Dalia Leinarte, 110−128. New York & London: Routledge, 2016.
Kurvinen, Heidi. "Homosexual Representations in Estonian Printed Media during the Late 1980s and Early 1990s." In Beyond the Pink Curtain. Everyday Life of LGBT People in Eastern Europe, edited by Kuhar, Roman and Judit Takács, 287−301. Ljubljana: The Peace Institute – Institute for Contemporary Social and Political Studies, 2007.
Luhaäär, Ingvar. "Armastus Eesti seksuaaluuringu valgusel." In Seksuaalsus Eestis. Ajalugu. Tänapäev. Arengud, edited by Poolamets, Olev, Elina Haavio-Mannila, Osmo Kontula and Kai Haldre, 233−246. Tallinn: Eesti Akadeemiline Seksoloogia Selts, 2006.
Matt Cook. "AIDS, Mass Observation, and the Fate of the Permissive Turn." Journal of the History of Sexuality 26, no. 2 (2017): 239−272.
Miil, Marek. "The Communist Party’s Fight Against 'Bourgeois Television' 1968–1988." In Behind the Iron Curtain. Soviet Estonia in the Era of the Cold War, edited by Tannberg, Tõnu, 317−358. Frankfurt am Main: Peter Lang, 2015.
Mitchell, Kaye. "'Who is She?' Identities, Intertextuality and Authority in Non-Fiction Lesbian Pulp of the 1950s." In Queer 1950s: Rethinking Sexuality in the Postwar Years, edited by Bauer, Heike, Cook, Matt, 150−166. London: Palgrave Macmillan, 2012.
Murphy, Kevin P., Jennifer L. Pierce, and Jason Ruiz. "What Makes Queer Oral History Different." The Oral History Review 43, no. 1 (2016): 1−24.
Mustola, Kati. "Finland 1889−1999: A Turbulent Past." In Criminally Queer: Homosexuality and Criminal Law in Scandinavia 1842−1999, edited by Rydström, Jens and Kati Mustola, 215−256. Amsterdam: Aksant Academic, 2007.
Nikkanen, Hanna and Antti Järvi. Karanteeni: Kuinka aids saapui Suomeen. Helsinki: Siltala, 2014.
Nõgel, Ivika. "How Homosexuality is Regarded among Students in Current Estonia." In Sexual Minorities and Society: The Changing Attitudes Toward Homosexuality in the 20th Century Europe., edited by Veispak, Teet and Udo Parikas, 115−121. Tallinn: Eesti Teaduste Akadeemia Ajaloo Instituut, 1991.
Paasonen, Susanna, Katariina Kyrölä, Kaarina Nikunen, and Laura Saarenmaa. "‘We Hid Porn Magazines in the Nearby Woods’: Memory-Work and Pornography Consumption in Finland." Sexualities 18, no. 4 (2015): 394−412.
Potter, Claire Bond. "Queer Hoover: Sex, Lies, and Political History." Journal of the History of Sexuality 15, no. 3 (2006): 355−381.
Pöysä, Jyrki. "Kilpakirjoitukset muistitietotutkimuksessa." In Muistitietotutkimus: Metodologisia kysymyksiä, edited by Fingerroos, Outi and Ulla-Maija Peltonen, 145−171. Helsinki: Suomalaisen Kirjallisuuden Seura, 2006.
Pulkkinen, Tuija. "Identiteetti ja ei-identiteetti: Alkuperästä ja ykseydestä moneuteen ja toistoon identiteettipolitiikassa." Ajatus 56, (1999): 213−236.
Rabikowska, Marta. "The Ghosts of the Past: 20 Years After the Fall of Communism in Europe." Communist and Post-Communist Studies 42, no. 2 (2009): 165−179.
Reumann, Miriam G. American Sexual Character. Sex, Gender, and National Identity in the Kinsey Reports. Berkeley: University of California Press, 2005.
Roos, J. P. Suomalainen elämä: Tutkimus tavallisten suomalaisten elämäkerroista. Suomalaisen Kirjallisuuden Seuran Toimituksia. Vol. 454. Helsinki: Suomalaisen Kirjallisuuden Seura, 1987.
Rotkirch, Anna. The Man Question: Loves and Lives in Late 20th Century Russia. Helsinki: Helsingin yliopisto, 2000.
Rui, Timo. "'Vankan tammen kaksi haaraa': Suomen ja Viron kulttuurisuhteiden historiaa." In Kaksi tietä nykyisyyteen: Tutkimuksia kirjallisuuden, kansallisuuden ja kansallisten liikkeiden suhteista Suomessa ja Virossa, edited by Koistinen, Tero, Piret Kruuspere, Erkki Sevänen and Risto Turunen, 373−393. Helsinki: Suomalaisen Kirjallisuuden Seura, 1999.
Rydström, Jens. Odd Couples: A History of Gay Marriage in Scandinavia. Amsterdam: Aksant, 2011.
Saarinen, Terhi. Alussa oli kellari: Viisi helsinkiläistä lesbotarinaa. Seta-Julkaisut 1. Helsinki: Seksuaalinen tasavertaisuus SETA, 1994.
Savolainen, Ulla. "The Genre of Reminiscence Writing." In Genre – Text – Interpretation: Multidisciplinary Perspectives on Folklore and Beyond, edited by Koski, Kaarina, Frog and Ulla Savolainen, 203−231. Helsinki: Suomalaisen Kirjallisuuden Seura, 2016.
Sievers, Kai, Osmo Koskelainen, Kimmo Leppo, and Jorma Nousiainen. Suomalaisten sukupuolielämä. Porvoo, Helsinki: WSOY, 1974.
Sievers, Kai and Olli Stålström, eds. Rakkauden monet kasvot: Homoseksuaalisesta rakkaudesta, ihmisoikeuksista ja vapautumisesta. Espoo: Weilin + Göös, 1984.
Sorainen, Antu. "Productive Trials: English and Finnish Legislation and Conceptualisations of Same-Sex Sexualities in Course of Trials of Oscar Wilde, Maud Allan, Radclyffe Hall and Herb Grove, from 1885 to 1957." SQS – Suomen Queer-Tutkimuksen Seuran Lehti 1, no. 1 (2006): 17–38.
Stang, Alexandra. "Possibilities, Silences: The Publishing and Reception of Queer Topics in Finland during the Interwar Years (and Beyond)." University of Helsinki, 2015.
Stanley, Liz. Sex Surveyed, 1949−1994: From Mass-Observations 'Little Kinsey' to the National Survey and the Hite Reports. Feminist Perspectives on the Past and Present. London: Taylor & Francis, 1995.
Terry, Jennifer. An American Obsession: Science, Medicine and Homosexuality in Modern Society. Chicago: University of Chicago Press, 1999.
Virkki, Tuija. "At the Interface of National and Transnational: The Development of Finnish Policies Against Domestic Violence in Terms of Gender Equality." Social Sciences 6, no. 1 (2017): 31.
Waters, Chris. "Sexology." In Palgrave Advances in the Modern History of Sexuality., edited by Houlbrook, Matt and Harry Cocks, 41−63. Hampshire: Palgrave Macmillan, 2006.
Wulf, Meike. Shadowlands: Memory and History in Post-Soviet Estonia. New York: Berghahn Books, 2016.